Recensie Victorie!: Jeugdliteratuur voor de Basisvorming

Alkmaar bestaat dit jaar 750 jaar. Dat is een behoorlijke leeftijd en de gemeente pakt dan ook flink uit. Eén van de festiviteiten behelst de uitgave van een historisch jeugdboek dat begin april cadeau werd gedaan aan alle Alkmaarse leerlingen in groep acht en de brugklas. Voor het schrijven werd schrijver en historicus Theo Hoogstraaten benaderd, die de samenwerking aanging met Simone van der Vlugt. Van der Vlugt geldt als specialiste op het terrein van het historische jeugdverhaal en als Alkmaarse kent zij de geschiedenis van de kaasstad op haar duimpje. Wie het boek Schijndood las, zal dat onmiddellijk beamen. In chronologische volgorde nemen de auteurs de lezer mee voor een reis door de tijd die begint in 1254, het jaar waarin Alkmaar van graaf Willem II stadsrecht verwierf. De bewoners mochten zich nu officieel omwallen om zich zo te beschermen tegen de aanvallen van de geduchte WestFriezen. Van der Vlugt voert in het verhaal Storm op komst Florian Gerbrandszoon op. Hij overleeft ternauwernood een overstroming. Nog maar nauwelijks bekomen van de schrik dient de volgende klap zich aan. De West Friezen maken zich op voor een bestorming van Alkmaar. Tijdens een eerdere overval doodden zij Florians vader en zusjes. Met vereende krachten bouwen de Alkmaarders een muur om de stad. In een heroisch gevecht slagen zij er vervolgens in de aanval van het West Friese leger te keren. Het tweede verhaal van de hand van Hoogstraaten schildert de achtergronden van de opstand van het Kaas en Broodvolk in 1491. In het derde verhaal Victorie! beschrijft Van der Vlugt de belegering van Alkrnaar in 1573 door de Spanjaarden. Die geven zich na een langdurige belegering op 8 oktober gewonnen, een gebeurtenis die nog jaarlijks wordt gevierd als het Alkmaars Ontzet. In het verhaal De schildersleerlinge (Van der Vlugt) maakt de lezer kennis met Isabella Barzedius, die zich in 1645 als eerste vrouw in Alkmaar liet inschrijven als schilderes. Opmerkelijk, omdat het in die tijd ongebruikelijk was dat een vrouw zich beroepsmatig bezighield met de schilderkunst. Theo Hoogstraaten voert vervolgens in het verhaal Man van eer de historische figuur Zeger Davidson ten tonele. Hij viel in 1799 in handen van de Franse bezetter nadat uitkwam dat hij voorraden haver en stro naar de Engelsen wilde smokkelen. Het Alkmaarse gerecht rest niets anders dan de doodstraf uit te spreken. De rechter is echter bereid Zegers laatste wens in te willigen: hij krijgt vierentwintig uur de tijd afscheid te nemen van vrouw en kinderen. Aangezien Zeger een man is van zijn woord denkt hij niet aan vluchten. Na een korte hereniging met zijn gezin bezoekt hij een notaris voor het opstellen van zijn testament. Daarna meldt hij zich bij de krijgsraad. Het zesde verhaal (Hoogstraaten) tot slot speelt zich af in de tweede helft van de negentiende eeuw, toen Alkmaar herhaaldelijk werd geteisterd door cholera epidemieën. Natuurlijk blijven de personages in de verhalen aan de oppervlakkige kant. Maar dat mag je de schrijvers geenszins verwijten; het is inherent aan de opzet van deze bundel waarin de zes verhalen een kleine zeshonderd jaar uit de geschiedenis van Alkmaar beslaan. Veel belangrijker is het dat Hoogstraaten en Van der Vlugt het verleden van de jubilerende stad op een aanschouwelijke manier tot leven brengen. De lezer beleeft belangrijke historische gebeurtenissen door te kruipen in de huid van de deels fictieve hoofdpersonen. Je voelt de angst van Guurtje als Alkmaar wordt getroffen door de cholera, je viert de overwinning op de Spanjaarden met Jorden als de stad in oktober 1573 wordt ontzet en je huilt met Pepijn als zijn ouders en zusje door Manke Jan, graaf van Egmond, op brute wijze worden vermoord. Is er een betere manier om ervoor te zorgen dat de geschiedenis daadwerkelijk beklijft? Zeer geschikt voor leerlingen in de eerste en tweede klassen van het vmbo, havo en vwo. (Rob van Veen)

Recensie Victorie!: Bibliotheek recensie

VICTORIE!
THEO HOOGSTRAATEN, SIMONE VAN DER VLUGT ; ILL.: MARTIJN VAN DER LINDEN

IN DIT BOEK DAT VERSCHENEN IS NAAR AANLEIDING VAN HET 750 JARIG BESTAAN VAN DE STAD ALKMAAR DUIKEN WE TERUG IN DE GESCHIEDENIS. TWEE GERENOMMEERDE KINDERBOEKENAUTEURS SIMONE VAN DER VLUGT EN THEO HOOGSTRATEN SCHREVEN IEDER DRIE KORTE VERHALEN OVER KINDEREN UIT ALKMAAR EN OMGEVING DIE ZICH ALLEMAAL IN EEN ANDERE EEUW AFSPELEN. DE EERSTE BIJDRAGE VAN SIMONE VOERT ONS TERUG NAAR 1542 EN IS AL METEEN HEEL SPANNEND ALS DE JEUGDIGE HOOFDROLSPELERS DREIGEN OM TE KOMEN BIJ EEN OVERSTROMINGSRAMP.
‘VICTORIE GAAT OVER HET BELEG VAN DE SPANJAARDEN EN IN HAAR DERDE VERHAAL BESCHRIJFT ZE HEEL GEVOELVOL HET LEVEN VAN EEN GETALENTEERD MEISJE UIT DE ZEVENTIENDE EEUW DAT EEN CARRIERE ALS SCHILDERES AMBIEERT. OOK HOOGSTRATEN WEET TE BOEIEN DOOR ZIJN MEESLEPENDE VERTELTRANT. HIJ SCHILDERT DE OPSTAND VAN HET KAAS EN BROODVOLK IN 1491, DE POLITIEKE TOESTANDEN IN HET LAATSTE JAAR VAN DE ACHTTIENDE EEUW EN DE PERIODE IN DE TWEEDE HELFT VAN DE NEGENTIENDE TOEN DE STAD GETEISTERD WERD DOOR CHOLERA EPIDEMIEEN.
NAAST DE BOEIENDE VERHALEN BEVAT DE BUNDEL OOK EEN AANTAL OUDE GEOGRAFISCHE KAARTJES, WAARDOOR WE ONS NOG GEMAKKELIJKER IN DIE TIJD KUNNEN VERPLAATSEN. EEN GOED BOEK DAT NIET ALLEEN VEEL LEESPLEZIER BIEDT. MAAR OOK EEN AARDIG INZICHT GEEFT IN ONZE VADERLANDSE GESCHIEDENIS. VANAF CA. 12 JAAR. JOHAN BERENSCHOT

Recensie Victorie!: Noordhollands Dagblad

Dat Alkmaar dit jaar 750 jaarbestaat zal, zeker in Noord Holland, weinigen zijn ontgaan. Talloze festiviteiten zijn al en worden nog georganiseerd. Ook op literair vlak gebeurt er iets, onder meer in de vorm van Victorel, een boek met zes verhalen over de geschiedenis van Alkmaar, zich afspelend tussen de eerste helft van de dertiende eeuw en de tweede helft van de achttiende eeuw, en geschreven door Theo Hoogstraaten en Simone van der Vlugt. Van der Vlugt woont in Alkmaar, Hoogstraaten in de nabije omgeving. Dat beiden iets met de historie van deze oude stad hebben wordt zonneklaar in dit boek. De verhalen, waarvan ieder er drie voor zijn/haar rekening heeft genomen, stralen alle een grote bevlogenheid uit. Ook was het een erg leuk idee om op deze manier een dwarsdoorsnede te geven van de geschiedenis. Iedere eeuw had toch weer zijn eigen sores. Zo wordt in’Storm op komse beschreven hoe de Alkmaarders een stadswal bouwden om zich de WestFriezen van het lijf te houden, gaat het verhaal ‘Victoriel’ over het beleg van de Spanjaarden in de zestiende eeuw en wordt in ‘De Blauwe Dood’ verteld hoe de inwoners van Alkmaar meermaals moesten lijden onder de gevolgen van cholera epidemieën. Een nadeel van deze opzet is wel dat de verhalen allemaal nogal aan de korte kant zijn. Zes verhalen over zes eeuwen proppen in een boek van 232 pagina’s zorgt nu eenmaal voor de nodige beperkingen. Bij sommige hoofdstukken maakt dat niet zoveel uit, maar bijvoorbeeld bij ‘Blinde woede’ en ‘Victorie’ ontstaat toch wel het gevoel dat er veel meer in het verhaal had gezeten. Maar Hoogstraaten en Van der Vlugt vormen een mooie combinatie, ook al ligt hun schrijfstijl ver uit elkaar. Waar Hoogstraaten veel vaart in zijn verhalen stopt en er goed op lijkt te hebben gelet dat hij alle overbodige details weglaat, raakt Van der Vlugt af en toe verstrikt in haar pogingen de verhalen te omlijsten met zoveel mogelijk sfeer. Zo schrijft ze in’Storm op komst: Achter hem buldert de stormwind, duwt in zijn rug, rukt aan zijn haar. Slagregens verkleumen hem tot op het bot. Het kost hem de grootste moeite om op het paard te blijven zitten. De gitzwarte lucht bedekt het land met een sluier van duisternis, de dichte regen belemmert het zicht.’ Dat zij n wel veel zinnen om aan te geven dat het rotweer is. Maar daar staat tegenover dat de lezer ook bij haar wel degelijk een prima historisch beeld krijgt van deze bijzondere, jarige stad.